08/05/2010 06:39

Novi hrvatski film: "Crnci"

Crnci” Zvonimira Jurića i Gorana Devića tematizuje, u hrvatskom filmu doskora najčešće prećutkivane, najmračnije aspekte „domovinskog rata”. One o kojima se šuškalo i često bojažljivo pisalo u novinama, ali koje su političari „gurali pod tepih”.

Trend takozvanog širenja istine o ratu u hrvatskom filmu je snažno započet filmom „Svjedoci” Vinka Brešana (2003), nastavljen „Živim i mrtvim” Kristijana Milića (2007), akulminirao je „Crncima” Jurića i Devića. Priča o pripadnicima specijalne jedinice, očigledno paravojne formacije, koji dejstvuju na prvim linijama fronta od Osijeka do Siska (inače, gradovi u kojima su autori rođeni 1971. godine), ispričana je rediteljskim minimalizmom, sugestivno i funkcionalno, uz vrhunsku podršku izvrsne muške glumačke ekipe i kamere iza koje je stajalo sigurno oko direktora fotografije Branka Linta.

Junake ovog filma, vidimo kako u zastrašujuće crnim uniformama, a u stilu likova iz „Južnjačke utehe” ili čak i junaka iz „Živih i mrtvih”, tumaraju naoružani šumom, predvođeni Ivom koga jednostavno zovu „gazda” (izvrstan Ivo Gregurević) i koji ih unezvereno vodi u potragu za mrtvim saborcima i u osvetničku, diverzantsku akciju kršeći, zapravo, primirje koje je sa jedinicama JNA potpisao general Anton Tus.

Jurić i Dević otkrivaju mnogo o svojim filmskim junacima, međusobno spojenim jedino zajedničkim nečasnim ratnim rabotama. Diskretni, prigušeni i gotovo slučajni pogled na krvave zidove i podove u garaži otkrivaju više i filmski snažnije o prirodi „posla” ove grupe ljudi, nego bilo kakva eksplicitna scena torture, mučenja i ubistava. Jurić i Dević tako veoma mudro i funkcionalno ukazuju da su „crnci” oni koji su ubijali ljude sa crnih lista i sve nepodobne civile, aludirajući tako i na aktuelni osječki „slučaj garaža” zbog kojeg je Branimir Glavaš osuđen na 10 godina zatvora...

Dubravka Lakić, selektor internacionalnog programa CCIFF