Cinema City - Kanon svetske kinematografije: RAŠOMON (羅生門 Rashōmon 1950. Japan)
21/04/2018 10:11

Kanon svetske kinematografije: RAŠOMON (羅生門 Rashōmon 1950. Japan)

Urednik: Petar Protić

Pre nego što 21. vek postane vek sočnih laži i gnusnih obmana opasnih po čovečanstvo, treba još jednom pogledati Kurosavino remek delo "Rašomon".


Uzbudljiva drama sa elementima trilera, u režiji i po scenariju Akira Kurosave (1910-1998), inspirisana je kratkom pričom Rejnosukea Akutagave "U šumarku", nastaloj po uzoru na Kondžaku monogatari, zbirku od hiljadu priča iz Heian perioda (IX-XII vek) - kada su uticaji budizma, taoizma i drugih indijskih i kineskih tekovina bili na vrhuncu u starom gradu Heian-kjo. Sam naziv Rašomon, takođe je preuzet iz Akutagavinog opusa kratke proze, dok je istorijski poznat kao Rađomon, što beše naziv za južnu kapiju tada razorenog grada, a danas modernog Kjotoa. 


I beše ova kapija sklonište od kiše jednom svešteniku, komorniku i drvoseči, te mesto gde će biti ispričana nezaboravna ljudska priča o tome kako je pet svedoka, svako na svoj način - opisao stravičan zločin, u obližnjoj šumi što se zbio. Ubijen je samuraj, a njegova žena silovana. Zarobljen je i osumnjičen razbojnik, doveden svedok - slučajni prolaznik, s mrtvima će medijum da razgovara i sud da sudi.


U produkciji filma Kurosavin važan saradnik bio je snimatelj Kazuo Mijagava, a svetsku slavu stekli su glumci Mačiko Kio i Toširo Mifune. Svi zajedno doprineli su ideji da tradicija i estetika nemog filma budu sačuvani u svojoj lepoti i jednostavnosti. Minimalizam mesta - šuma i sudnica - te ponovljeno vreme u dramaturgiji - retrospekcija: postavili su vrlo uzbudljivu ali jednostavnu strukturu priče o sebičnom, gramzivom i pohlepnom karakteru, omogućavajući glumcima da ostvare vrhunski talenat i sposobnosti, a majstorima zanata da priči dodaju kontrast alegorije. Na primer, direktni prodori sunčevih zraka u Mijagavinu kameru ostvaruju inovativnu simboliku, kompozitor muzike Fumio Hajasaka na zahtev je samog reditelja - u scenama uzbudljivog klimaksa - obradio Ravelov "Bolero", doprinoseći tako celovitosti efekta jezive priče. Koliko strašan glas iz groba grmi kao opomena grešnim smrtnicima, toliko plač novorođenčeta studeni pljusak zaustavlja, i tako od davnina. A ljudi se lažu i lažima mažu, stolećima, s kolena na kolena, jadno i jadnije, da bednije biti ne može. Pa, kako nekad beše, i danas je.


"Rašomon" je nakon osvajanja Zlatnog lava u Veneciji i počasnog Oskara američke filmske Akademije (1952) japanskoj kinematografiji otvorio kapije zapadnog filmskog tržišta, a od strane mnogih svetskih kritičara bio proglašen jednim od najboljih filmova ikad snimljenih. 

Rašomon efekat kao termin i danas se koristi "kada isti događaj kontradiktorno interpretiraju različiti pojedinci koji su u njemu učestvovali", a činjenica leži u šumi, pod treperavim lišćem s kog kaplje Sunce.

Ceo film (titlovi na 5 jezika):